Ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod eleni, gyda’r thema ‘Rhoi i Ennill,’ rydym yn myfyrio ar ein digwyddiad Datgloi Potensial Gwledig: Hyrwyddo Menywod yng Nghymru a gynhaliwyd yn y Senedd ym mis Tachwedd 2025. Daeth y sesiwn â pherchnogion busnesau, ymchwilwyr a llunwyr polisi ynghyd i archwilio sut y gallwn gryfhau mentrau gwledig dan arweiniad menywod a datgloi potensial llawn economi wledig Cymru. Ar draws pob cyfraniad, daeth neges gyffredin i’r amlwg: mae menywod yn creu gwerth sy’n ymestyn ymhell y tu hwnt i berfformiad busnes.
Fel y nododd yr Athro Sara MacBride-Stewart, “ Mae menywod yn cyflawni nid yn unig yn economaidd, ond yn gymdeithasol, yn ddiwylliannol ac yn amgylcheddol. Nhw yw asgwrn cefn llawer o fentrau.”
Agorodd y Gwir Anrhydeddus Elin Jones MS y digwyddiad drwy dynnu sylw at y rôl hanfodol y mae menywod eisoes yn ei chwarae ym mywyd economaidd a chymunedol, gan ddweud, “Diolch i’r holl fenywod sy’n gweithio ym myd busnes ac sy’n mynd allan ac yn mentro i’ch cymuned i allu helpu’r economi leol ac i helpu menywod mewn busnes.” Gosododd ei geiriau’r naws ar gyfer trafodaeth a oedd yn canolbwyntio nid yn unig ar yr hyn y mae menywod yn ei gyflawni, ond ar ba mor ddwfn y mae eu gwaith yn cyfrannu at gynnal cefn gwlad Cymru.
Er bod The Rose Review yn dangos bod dynion yn y DU bump gwaith yn fwy tebygol na menywod o adeiladu busnes gyda throsiant o £1 miliwn neu fwy, tynnodd y digwyddiad sylw at y ffaith nad trosiant yn unig yw gwir effaith menter menywod. Pwysleisiwyd hyn gan Dr Jan Martin drwy egluro bod llawer o fusnesau dan arweiniad menywod yn canolbwyntio ar “ddatblygiad llorweddol yn hytrach na datblygiad fertigol,” gan greu gwerth cymdeithasol ac amgylcheddol na ellir ei fesur bob amser. Atgyfnerthwyd y neges hon gan yr Athro MacBride Stewart gan dynnu ar ymchwil sy’n dangos bod menywod yn gwneud cyfraniad sylweddol i economïau lleol drwy arwain fwyfwy ar welliannau amgylcheddol yn eu cymunedau.
Cafodd y themâu hyn eu hadleisio ym mhrofiadau perchnogion busnesau fel Medina Rees o Medina Aberystwyth , y mae ei busnes lletygarwch yn parhau i dyfu er gwaethaf pwysau’r diwydiant. Roedd ei gwydnwch yn glir: “Y cyfan y gallaf ei wneud yw dal ati i ymladd… dal ati i geisio gwella… dal ati i geisio goroesi.” Fel y pwysleisiodd y Gwir Anrhydeddus Elin Jones MS, mae busnesau fel busnes Medina yn chwarae rhan hanfodol wrth gadw pobl ifanc wedi’u gwreiddio yng nghefn gwlad Cymru, gan helpu i gynnal ysgolion, gwasanaethau a’r gwead cymdeithasol ehangach.
Yn ystod y drafodaeth banel gyda Dr Jan Martin ( Snail of Happiness ), y cynghorwyr busnes Llinos Price (Antur Cymru), Eirwen Williams ( Mentera ), a’r Athro MacBride-Stewart, trafododd y grŵp beth yw cefnogaeth ystyrlon i fenywod sy’n dechrau neu’n rhedeg busnes. Amlygwyd bod offer ymarferol fel systemau digidol, monitro nifer yr ymwelwyr a mewnwelediadau a alluogir gan dechnoleg yn hanfodol. Fel yr eglurodd Dr Martin, mae offer digidol newydd wedi caniatáu iddynt weld patrymau mewn nifer yr ymwelwyr a gwariant, tystiolaeth o sut y gall mabwysiadu technoleg helpu busnesau gwledig i wneud penderfyniadau hyderus a gwybodus.
Ochr yn ochr â’r straeon pwerus a rannwyd ar y diwrnod, mae’r sylfaen dystiolaeth ehangach yn atgyfnerthu pwysigrwydd cefnogi mwy o fenywod i fentro. Mae Adolygiad Alison Rose o Entrepreneuriaeth Benywaidd yn amcangyfrif y gellid ychwanegu hyd at £250 biliwn at economi’r DU pe bai menywod yn cychwyn ac yn ehangu busnesau ar yr un gyfradd â dynion. Mae hyn yn gwneud yr achos dros ddatgloi entrepreneuriaeth fenywaidd nid yn unig yn fater o degwch, ond yn gyfle hanfodol ar gyfer twf economaidd rhanbarthol a chenedlaethol.
